Hvernig ætti fatlaður búningsklefinn að líta út?
Fyrir fatlað fólk er það daglegt líf að takast á við byggingarleg hindranir. Þrátt fyrir að mörg verkefni geri ráð fyrir hjólastólaaðgengi, er borgarlandslagið enn ábótavant hvað varðar aðgengi fyrir borgara með hreyfihömlun. En hvernig er þessu háttað í opinberum byggingum og á vinnustöðum? Kynntu þér hvaða skilyrði fatlaður búningsklefinn þarf að uppfylla á stöðum eins og sundlaugum og starfsmannabúningsklefum.
Kröfur fyrir fatlaða búningsklefa
Aðlögun vinnustaðar að þörfum fólks í hjólastólum er ekki aðeins góðvild vinnuveitanda. Ef hann ræður fatlaða starfsmenn, samkvæmt 48. gr. reglugerðar vinnumála- og félagsmálaráðherra frá 26. september 1997 um almennar öryggis- og heilbrigðisreglur á vinnustöðum: skal tryggja aðlögun vinnustöðva og aðgengi að þeim að þörfum og getu þessara starfsmanna, sem leiðir af skertri getu þeirra.
Ennfremur segir í 5. gr. viðauka 3 við reglugerðina að vinnuveitandi sem ræður fatlaða starfsmenn skuli tryggja aðlögun hreinlætis- og salernisaðstöðu og aðgengi að þeim að þörfum og getu þessara starfsmanna sem leiðir af skertri getu þeirra, í samræmi við tækni- og byggingarreglugerðir.
Samkvæmt 76. gr. reglugerðar innviðaráðherra frá 12. apríl 2002 um tæknilegar kröfur fyrir byggingar og staðsetningu þeirra, telst til hreinlætis- og salernisaðstöðu meðal annars búningsklefar og fataskiptiherbergi. Því verður að aðlaga þau að þörfum fólks í hjólastólum ef þau munu nota þau. Nákvæm skilyrði sem þau verða að uppfylla eru lýst í 86. gr. 1:
Í byggingu á hæðum sem eru aðgengilegar fötluðu fólki skal að minnsta kosti eitt af almennum hreinlætis- og salernisrýmum vera aðlagað að þeim með:
- að tryggja athafnarými sem er að minnsta kosti 1,5 × 1,5 m;
- notkun þröskuldalausra hurða í þessum rýmum og á leiðinni að þeim;
- uppsetningu á að minnsta kosti einni sérhæfðri salernisskál og handlaug, sem og einni sturtu ef slík tæki eru fyrirhuguð í byggingunni;
- uppsetningu handfanga til að auðvelda notkun hreinlætistækja.
Mikilvægt öryggisatriði fyrir fólk í hjólastólum sem kemur fram í reglugerð innviðaráðherra er 302. gr. 3. mgr.: í rými ætluðu fyrir hóp barna og fatlaðs fólks skal setja hlífar á miðstöðvarofna til að verja fyrir beintri snertingu við hitagjafann. Þessi krafa á því einnig við um búningsklefa sem er aðlagaður að hjólastólum.
Búningsklefar fyrir fatlað fólk – hagnýt ráð
Ofangreindar reglur sýna skýrt að rými sem fatlað fólk mun nota verður að uppfylla lagalegar kröfur. Þetta þýðir þó ekki að búningsklefinn eða fataskiptaherbergið sé eingöngu ætlað þeim. Engu að síður er það ráðlagt og oft notað fyrirkomulag sem gerir starfsfólki eða sundlaugargestum kleift að tryggja nauðsynlega næði og öryggi. Kvennabúningsklefar í sundlaugum eru oft fullir af hlaupandi börnum sem gætu óvart skapað hættu fyrir fólk sem á erfitt með að hreyfa sig sjálft. Það er líka mikilvægt að aðstoðarmaður geti komið inn í búningsklefa fyrir fatlaða.
Við hliðina á starfsmannabúningsklefum eða sundlaugarbúningsklefum eru venjulega salerni með handlaugum og sturtuklefum. Þegar þessi aðstaða er ætluð fólki með hreyfihömlun verður einnig að fylgja 302. gr. 4. mgr.: í byggingum ætluðum fyrir hóp barna og fatlaðs fólks skal nota hitastýrða blöndunarloka í heitu vatni með hámarkshitastigi 43°C og í sturtukerfi 38°C til að koma í veg fyrir brunasár.
Búnaður fyrir fatlaða búningsklefa
Það er ekki nóg að aðlaga stærð búningsklefans að hjólastólum. Einnig þarf að tryggja viðeigandi aðgengi með skábraut eða lyftu. Að auki er mikilvægt að hafa réttan búnað í hreinlætis- og salernisaðstöðu.
1. Sturtuklefar
Fyrir einstakling í hjólastól eða með annars konar hreyfihömlun er mikilvægt að hafa þægindi og næði í búningsklefanum. Til að tryggja þetta er vert að fjárfesta í skilrúmum með aðskildri hillu og svæði til að hengja upp föt. Aukaíhlutir klefans verða ekki blautir, því fortjald skilur þá að. Þannig getur fatlaður einstaklingur haft alla nauðsynlega hluti innan seilingar. Alsanit býður upp á fyrir slík verkefni skilrúm af gerðinni “T” eða “F”, sem henta fullkomlega í rýmum sem eru aðlöguð fyrir einstaklinga með hreyfihömlun.
Varðandi lagalegar kröfur segir í 81. gr. 3. mgr. reglugerðar innviðaráðherra:
Lokaður sturtuklefinn með búnaði sem er aðlagaður að fötluðu fólki í hjólastólum verður að hafa að minnsta kosti 2,5 m² flatarmál og vera að minnsta kosti 1,5 m á breidd og vera búinn stoðbúnaði sem gerir kleift að nota klefann eins og til er ætlast.
2. Fataskápar
Fatlað fólk er ekki bara fólk í hjólastólum. Það gæti verið einstaklingur með gervilim eða sem notar hækjur sem vill nota búningsklefann. Til að geta geymt læknisfræðilegan búnað örugglega í búningsklefanum þarf viðkomandi nægilega stóran skáp. Þegar hreinlætis- og salernisaðstaða er aðlöguð að fötluðum er því mikilvægt að velja stærri gerðir fataskápa – endilega rétthyrnda, með lás sem er nægilega lágt staðsettur. Að auki ætti að forðast að setja skápa í dálka hver ofan á annan. Alsanit býður upp á öryggisfataskápa sem auðvelt er að aðlaga að hvaða hönnun sem er fyrir fatlaða búningsklefa.
Nú erum við að tala um skilrúm fyrir þægilegan fataskipti, ekki allt rýmið sem einnig er kallað búningsklefinn. Eins og klefar og gangar í búningsklefanum ættu þessi skilrúm að hafa viðeigandi breidd sem gerir hjólastólum kleift að komast inn og tryggir einstaklingnum sem notar fataskiptiklefann nægt rými.
4. Salerni
Búningsklefinn fyrir fatlaða ætti að vera við hliðina á viðeigandi aðlöguðum salernisklefum. Í reglugerð innviðaráðherra er ákvæði um breidd hurða á salernisklefum sem opnast út – fyrir fatlaða er það að minnsta kosti 0,9 m (85. gr. 1. mgr. 3. liður).
Fatlaður búningsklefinn – verð
Kostnaður við hönnun hreinlætis- og salernisrýmis fer eftir samkomulagi við viðskiptavin, sem gerir kleift að taka tillit til allra sérstakra eiginleika byggingarinnar. Mikilvægur þáttur er vissulega stærð og fjöldi fataskápa, klefa og fataskiptiklefa sem búningsklefinn með aðgengi fyrir fatlaða getur rúmað. Þegar byggt er sundlaugarbúningsherbergi ætti aðeins að íhuga framleiðendur sem bjóða upp á hágæða efni eins og HPL plötur sem eru rakaþolnar og örverufríar.
Zapytaj – doradzimy!Algengar spurningar:
1. Hvenær þarf að aðlaga búningsklefa að þörfum fatlaðra?
Reglurnar segja að á hæðum sem eru aðgengilegar fötluðu fólki skuli alltaf að minnsta kosti eitt hreinlætis- og salernisrými (þar með talið búningsklefinn eða fataskiptaherbergið) vera viðeigandi aðlagað fyrir þau.
2. Hvernig á að búa út búningsklefa fyrir fatlað fólk?
Skápar, sturtuklefar og fataskiptiskilrúm verða að vera hönnuð þannig að þau veiti mikið athafnafrelsi og nægt rými. Því er ráðlegt að velja stóra skápa með lás neðarlega, klefa með hillu og fatahengi aðskilið með tjaldi og breið skilrúm fyrir fataskipti.
3. Hvað kostar að búa út búningsklefa sem er aðlagaður að hjólastólum?
Það fer aðallega eftir stærð rýmisins sem ætlað er fyrir búningsklefann og búnaðinn, þ.e. fjölda klefa, skápa, skilrúma o.s.frv., þannig að ekki er hægt að tilgreina nákvæman kostnað við fjárfestinguna.
Höfundur: ALSANIT teymið
Við sköpum efni byggt á reynslu fyrirtækisins og þekkingu í greininni.